Tijdens de opening van een indrukwekkende buitenexpositie over Intersekse werd een opvallende boodschap gedeeld. “Een op de negentig mensen is intersekse, dat is net zoveel als mensen met rood haar.” Een van de geportretteerde is de 81-jarige in Gouda geboren Ket van Blokland. Zij verrichtte samen met de Goudse wethouder Thierry van Vugth , Heike Brandes (Regenboog Alliantie Gouda) en Mirjam Bekker-Stoop (manager-director van de Stichting Open Mind) de onthulling, die niet zonder reden plaatsvond op woensdag 11 oktober: International ComingOut Day.
Naast het verhaal van Ket staan er achter de Waag in Gouda nog 20 andere levensgrote portretten. Levensgeschiedenissen van mensen variërend in de leeftijd van 2,5 tot 81 jaar. Verzameld en vastgelegd door journalist Lara Aerts en fotograaf Ernst Coppejans. De tentoonstelling en het bijbehorende magazine zijn geproduceerd door de Stichting Open Mind, die als doel heeft mensen te verbinden door het vertellen van persoonlijke verhalen in de openbare ruimte.
Intersekse
Intersekse, ook wel intersekse-conditie of interseksevariatie genoemd, verwijst naar een breed scala van natuurlijke variaties in de menselijke anatomie, chromosomen of hormonen die niet strikt als mannelijk of vrouwelijk kunnen worden geclassificeerd. In eenvoudige bewoordingen betekent intersekse dat iemands biologische geslachtskenmerken niet duidelijk mannelijk of vrouwelijk zijn, of dat er ongebruikelijke combinaties van geslachtskenmerken aanwezig zijn.
Ket kreeg voor het eerst te maken met haar intersekse-conditie toen ze nog een tiener was. Ondanks haar uiterlijk vrouwelijke kenmerken werd ze niet ongesteld en tijdens een bezoek aan de huisarts werd haar vertelt dat ze geen baarmoeder en eierstokken had. Ze was onvruchtbaar en kinderen zou ze nooit kunnen krijgen. Inclusief het dringende advies om hier vooral niet over te praten met anderen, Onvruchtbaarheid werd als een schande beschouwd. Ket verborg voor de buitenwereld met allerlei mooie verhaaltjes dat ze niet, ‘net als iedere andere vrouw’, iedere maand ongesteld werd en haar leven lang kinderloos bleef.
“Je kunt er maar beter niet over praten”, kreeg Ket te horen
Jarenlang wist Ket overigens niet waarom haar vrouwelijke geslachtsorganen ontbraken. Er werd over gezwegen. Ze reisde de wereld over, trouwde en maakte carrière. Tot het moment dat haar leven opnieuw op zijn kop werd gezet. Rond haar veertigste las ze een artikel in de krant waarin werd gesproken over het Androgeen Ongevoeligheidssyndroom en de kenmerken die daarbij horen. Het Androgeen Ongevoeligheidssyndroom (AOS) is een aangeboren, erfelijke aandoening waarbij in de zesde week van de zwangerschap verschillen ontstaan in de ontwikkeling van een ongeboren kind. Ondanks de aanwezigheid van XY geslachtshormonen werken de mannelijke hormonen niet. Het gevolg is dat het kind zich niet verder ontwikkelt als een jongetje, maar uiterlijk als een meisje. Vaak, maar niet altijd, zonder vrouwelijke inwendige geslachtshormonen en in veel gevallen met onderontwikkelde testikels in de buikholte. Zoals ook bij Ket het geval bleek te zijn. Ze had ballen in haar buik.
Ket was niet de enige in haar familie; ook drie zussen van haar moeder en twee zussen van Ket zelf kregen geen kinderen. Een tante kreeg wel kinderen, maar bleek net als de moeder van Ket draagster van het afwijkende gen te zijn. Verschillende nichtjes hebben hetzelfde AOS-syndroom.
Het is belangrijk op te merken dat intersekse een natuurlijke variatie is en niet moet worden verward met transgender zijn. Terwijl intersekse verwijst naar biologische kenmerken, heeft transgender betrekking op de identiteit van een persoon.
Genoeg verhalen vertelt
De afgelopen twee jaar toerde Ket door België en Nederland met het theaterstuk “XY WE” van Marleen Hendrickx, die zelf ook AOS heeft. Onder de schuilnaam ‘Katoo’. Het delen van haar levensverhaal onder haar eigen naam was nog steeds een stap te ver. Tot voor kort. Toen ging de knop om na een leven lang toneelspelen. De 81-jarige besloot dat het afgelopen moest zijn met alle verhalen. “Je hebt een man en je hebt een vrouw. Daar tussenin zitten een heleboel variaties, zoals ikzelf. Ik ben helemaal vrouw, maar lichamelijk klopt het niet en dat mag nu iedereen weten!”
Begrip, acceptatie en respect
Het verhaal van Ket en haar moedige besluit om na haar 80ste haar verhaal samen met nog twintig anderen te vertellen op de buitenexpositie in Gouda benadrukt de noodzaak van begrip, acceptatie en respect voor de diverse aspecten van geslacht en genderidentiteit. Het is een oproep om de verhalen van intersekse-personen te omarmen en te delen en te werken aan een inclusievere samenleving waar iedereen zichzelf kan zijn, ongeacht hun biologische kenmerken. Dit waren tegelijkertijd kort samengevat de woorden van alle andere sprekers in de Agnietenkapel voorafgaand aan de opening.
‘I’ in LHBTQIA+
Intersekse wordt vertegenwoordigd door de ‘I’ in LHBTQIA+. Een aanzienlijke groep Nederlanders is geboren met een lichaam dat niet past in de traditionele binaire man-vrouwindeling. Ze vertonen kenmerken van beide geslachten. Deze mensen streven naar meer maatschappelijk bewustzijn over intersekse en het bestaan van seksediversiteit.
De buitenexpositie 1 op de 90,Portretten en verhalen van Intersekse van Lara Aerts en Ernst Coppejans is van 11 oktober tot 1 november te zien achter De Waag en de Nieuwe Markt in Gouda. De Goudse tentoonstelling kwam tot stand i.s.m. met de Regenboogalliantie. Meer informatie, ook over het bijbehorende magazine is te vinden op Open mind | Intersekse (stichtingopenmind.nl)
tekst en foto’s: AnneMarie Visser
