Vroeg in de ochtend brak de paniek los in Middelburg en Tempelpolder bij Reeuwijk. De dijk schoof af en het water stroomde de polder in. Dankzij snel ingrijpen van een voorbijganger Johan Snaterse werd erger voorkomen. Samen met veehouder Marcel van Dam gaat hij direct aan de slag en slaat alarm. Na ruim anderhalf jaar onderzoek is het rapport van technologisch instituut Deltares gepubliceerd. Een oorzaak is niet aan te wijzen, er hebben verschillende factoren een rol gespeeld. De dijk is in het verleden aangepakt en de opeenstapeling van verbeteringen heeft er vermoedelijk toe geleid dat de dijk is gaan schuiven, met als gevolg dat weilanden volliepen met water.
Combinatie van factoren
In het onderzoek, dat in opdracht van het hoogheemraadschap van Rijnland is uitgevoerd, staat dat er meerdere mogelijke oorzaken gevonden zijn die aan de afschuiving hebben bijgedragen. De dijk in de Middelburg en Tempelpolder is een typische polderkade. Allereerst heeft de ongunstige bodemopbouw een grote rol gespeeld bij de afschuiving. De ondergrond bestaat uit een dik veenpakket met daaronder een specifieke slappe kleilaag. Hierdoor is de dijk gaan zakken. Om de verlaging te compenseren werd de dijk in 1994 versterkt door een kleiophoging. Dit heeft de stabiliteit van de dijk verminderd en de verzakking versneld. Als gevolg van de inzakking is er door de waterdruk in de loop der jaren scheurvorming in de bodem van de sloot ontstaan. Hierdoor raakte de dijk nog instabieler, waardoor deze uiteindelijk is afgeschoven.
Instabiliteit
Naast scheurvorming hebben gas in het veen en droogte over meerdere jaren mogelijk bijgedragen aan het afschuiven van de kade. Verder wordt als een van de mogelijke oorzaken dierlijke graverij uitgesloten. Vorig jaar september werd bij de voorlopige eerste uitkomsten van het onderzoek al aangegeven dat de rivierkreeften niet de oorzaak konden zijn, omdat de afschuiving daarvoor veel te diep was.
Meer inzicht
Hoogheemraad Bas Knapp: “Nu we weten welke combinatie van oorzaken geleid heeft tot de dijkafschuiving, is het voor Rijnland van belang om meer inzicht te krijgen in de oorzaken van de stabiliteit van een dijk op de lange termijn. Op die manier kunnen we beter inschatten hoe snel dit soort processen plaatsvinden om dit in de toekomst te voorkomen. We kijken daarbij in het bijzonder naar hoe extremere weersomstandigheden als gevolg van klimaatverandering de deformatie van onze keringen beïnvloeden.”
Uitgebreid onderzoek
Deltares heeft het onderzoek uitgevoerd. Dit uitgebreide onderzoek bestond uit veldonderzoek op de locatie van de dijkafschuiving, gecombineerd met een bureaustudie naar de dijk in de Middelburg en Tempelpolder bij Reeuwijk. In het veldonderzoek ging het om boringen in de grond en het graven van een diepe sleuf om te achterhalen waar de afschuiving is ontstaan. Ook is er laboratoriumonderzoek naar grondmonsters uitgevoerd, om duidelijkheid te krijgen over hoe de bodem is opgebouwd en hoe sterk de grond is.
Dijkherstel
Nu de oorzaken bekend zijn en het onderzoek is afgerond gaat Rijnland aan de slag met het dijkherstel in de Middelburg en Tempelpolder. We nemen de inzichten uit het onderzoek mee in de volgende toetsronde van de waterkeringen en het prioriteren van de werkzaamheden. De afgeschoven dijk wordt hersteld en Rijnland zorgt ervoor dat de dijk weer stabiel is en vervolgens over de hele lengte weer op hoogte wordt gebracht.
